Πέμπτη 7 Φεβρουαρίου 2008

Ερρίκο Μαλατέστα: ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΘΙΚΗ

Ας μιλήσουμε για την ηθική. Δεν είναι σπάνιο να συναντάμε αναρχικούς που αρνούνται την ηθική. Στην αρχή λένε απλώς ότι ως θεωρητική άποψη δεν παραδέχονται καμία απόλυτη, αιώνια και αμετακίνητη ηθική και στην πράξη επαναστατούν εναντίον της αστικής ηθικής, που επιδοκιμάζει την εκμετάλλευση των μαζών και καταφέρεται εναντίον όλων των πράξεων που βλάπτουν ή απειλούν τα συμφέροντα των προνομιούχων. Έπειτα σιγά - σιγά όπως συμβαίνει σε τόσες και τόσες περιπτώσεις παίρνουν το σχήμα του λόγου για επακριβή έκφραση της αλήθειας.

Λησμονούν ότι στην τωρινή ηθική πλάϊ στους κανόνες που προβάλουν οι παπάδες και τα αφεντιά για να κατοχυρώσουν τη κυριαρχία τους βρίσκονται και άλλοι, περισσότεροι και ουσιαστικότεροι που χωρίς αυτούς θα ήταν αδύνατη κάθε κοινωνική συμβίωση.

Λησμονούν ότι το να επαναστατείς εναντίον κάθε κανόνα που επιβάλλεται με τη βία δεν σημαίνει καθόλου ότι πρέπει να μην έχεις κανένα συναίσθημα υποχρέωσης και καμία ντροπή απέναντι στους άλλους.

Λησμονούν ότι για να καταπολεμήσεις σωστά μια ηθική πρέπει να της αντιπαραθέσεις, τόσο στην θεωρία όσο και στην πράξη μια ηθική ανώτερη.

Και καταλήγουν με τη βοήθεια της ιδιοσυγκρασίας τους και των περιστάσεων να γίνουν ανήθικοι με όλη τη σημασία της λέξης, άνθρωποι χωρίς κανόνες συμπεριφοράς, χωρίς κριτήριο που να καθοδηγεί τις πράξεις τους, που υποκύπτουν παθητικά στη παρόρμηση της στιγμής. Σήμερα στερούνται το ψωμί τους για να βοηθήσουν έναν σύντροφο αύριο θα σκοτώσουν έναν άνθρωπο για να πάνε στις πουτάνες.

Η ηθική είναι το σύνολο των κανόνων συμπεριφοράς που θεωρεί καλό κάποιος άνθρωπος. Μπορεί να βρίσκει κανείς κακή την κρατούσα ηθική μιας συγκεκριμένης εποχής μιας χώρας ή μιας κοινωνίας και πράγματι η αστική ηθική είναι κάτι παραπάνω από κακή, όμως δεν μπορούμε να διανοηθούμε μια κοινωνία χωρίς καμία ηθική ούτε ένα συνειδητό άνθρωπο χωρίς κανένα κριτήριο για το τι είναι καλό και κακό για τον εαυτό του και τους άλλους.

Τρίτη 5 Φεβρουαρίου 2008

Venomous Butterfly: ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΧΘΡΟΤΗΤΑ

Λόγοι για μια εχθρότητα – Σχετικά με τα ΜΜΕ

Η εχθρότητά μας προς τους δημοσιογράφους, τις λέξεις, τις εικόνες τους, χρειάζεται μερικές διευκρινήσεις. Το θέμα, όπως θα εξηγήσουμε στις παρακάτω σημειώσεις, δεν είναι η μεγαλύτερη ή μικρότερη ειλικρίνεια των μεμονωμένων δημοσιογράφων ή φωτογράφων, αλλά μάλλον ο ρόλος του συμπλέγματος των ΜΜΕ ως τέτοιο.

Τα ΜΜΕ έχουν την πρόθεση να είναι η συνολική αναπαράσταση της πραγματικότητας, όπως φαίνεται από το απλό γεγονός ότι: για τα ίδια, ο

καθένας που αρνείται να μιλήσει με δημοσιογράφους, «δε θέλει να επικοινωνήσει με κανέναν», λες και είναι αδύνατο να επικοινωνήσει με έναν άμεσο τρόπο, χωρίς τον τύπο και τη τηλεόραση. Είναι η ίδια συμπεριφορά που έχουν και οι πολιτικοί: ο καθένας που αρνείται κάθε σχέση μαζί τους, μας λένε, αρνείται να συνδιαλεχτεί με κανέναν, αρνείται τον διάλογο. Κι ακόμα, παρά τα μεγάλα βήματα στην κοινωνική εξημέρωση, ο κόσμος δεν κατοικείται αποκλειστικά από πολιτικούς, μπάτσους και δημοσιογράφους. Στην πραγματικότητα, είναι πέραν και εκτός της εξουσίας τους που ο πραγματικός διάλογος λαμβάνει χώρα.

Τα ΜΜΕ είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο της κυρίαρχης τάξης. Ως τέτοιο, εκβιάζει τη συμμετοχή, την ίδια στιγμή που αποκλείει, αφομοιώνει και καταστέλλει. Εκβιάζουν τη συμμετοχή: Ο καθένας πρέπει να πειστεί ότι η μόνη πραγματικότητα που υφίσταται είναι αυτή που διαμορφώνουν οι εφημερίδες και η τηλεόραση κάθε μέρα, η πραγματικότητα του κράτους και της οικονομίας. Τα ΜΜΕ είναι αδιαχώριστο εργαλείο στον καθορισμό της συναίνεσης. Είναι η σύγχρονη εκδοχή του μύθου δηλ. της αναπαράστασης που ενώνει τους εκμεταλλευόμενους με τους εκμεταλλευτές. Τα ΜΜΕ κοινωνικοποιούν τον πληθυσμο.

Αποκλείουν: Σκέψεις και δράσεις εχθρικές προς αυτήν την κοινωνία δεν πρέπει να εμφανίζονται. Πρέπει να φιμώνονται, να διαστρεβλώνονται ή να γίνονται ακατανόητες. Η φίμωσή τους γίνεται όταν αυτή η ίδια η ύπαρξη τους συνιστά μια επίθεση ενάντια στην κατεστημένη τάξη. Η διαστρέβλωσή τους όταν δεν μπορούν να φιμωθούν, και πρέπει να ανακατασκευαστούν από την αρχή. Και γίνονται ακατανόητες όταν το μέσο αναγκάζεται να αποδώσει μια μερική αλήθεια στην άρνησή τους, ούτως ώστε το συνολικό νόημά τους να περάσει απαρατήρητο. Τα μέσα αποσπούν κάθε μέσο αυτόνομης έκφρασης από τους αδύναμους. Η μονόπλευρη φύση της πληροφορίας είναι το αντίθετο της επικοινωνίας μεταξύ ατόμων.

Αφομοιώνουν: Μας καλούν σε διάλογο με τους θεσμούς, ανακηρύσσουν εκπροσώπους και ηγέτες, ενσωματώνουν κάθε ανατρεπτική ιδέα και πρακτική αφού την καταστήσουν αβλαβή, διαχωρίζοντάς την από το περιεχόμενό της, κάνοντάς μας να τις καταναλώνουμε αντί να τις βιώνουμε, μπουχτίζοντάς τες με την γνωστή βαρεμάρα τους.

Καταστέλλουν: συνεργάζονται με την αστυνομία στη διαστρέβλωση και τη συκοφαντία, προετοιμάζουν το έδαφος για καταστάσεις «εκτάκτου ανάγκης», νομιμοποιούν κοινωνικά αστυνομικές επιχειρήσεις. Μερικές φορές, μπορεί να καταστέλλουν ακόμα και παραδεχόμενα ότι μια πράξη είναι δίκαιη, δηλ. παρουσιάζοντάς την αφαιρώντας κάθε τι ανατρεπτικό έχει, όσο είναι πολύ μακριά, ή έχει μόλις λάβει τέλος.

Το πιο συχνό έργο των ΜΜΕ είναι η διαστρέβλωση και η καταστολή δηλ. η πιο ανοιχτά συκοφαντική και εγκληματική όψη τους. Όμως, η οργή για τα ψέμματα των δημοσιογράφων είναι βραχύβια, καθώς μπορεί να υποσκαπτεί, σε περιόδους μικρότερης συγκρουσιακής έντασης με μια σειρά από επαρκώς ειλικρινή άρθρα. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι η ειλικρίνεια των δημοσιογράφων ή η εγκυρότητα της αρθρογραφίας τους, αλλά μάλλον η κοινωνική λειτουργία των ΜΜΕ. Στην μηχανή των μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι πνευματικές ικανότητες και οι ηθικοί κώδικες παραβλέπονται, είτε από τον όγκο των πληροφοριών, είτε από τον «ολοκληρωτισμό του μερικού» που είναι η πραγματική όψη των ειδήσεων. Η κριτική νοημοσύνη συγκροτείται μέσα από την συνάντηση, την αναλογική σκέψη, την μνήμη. Οι ειδήσεις, από την άλλη, είναι προϊόν διαχωρισμού, λεπτομέρειας, ενός αιώνιου παρόντος. Η παθητικότητα των ΜΜΕ είναι μόνο μια αντανάκλαση της παθητικότητας της εργασίας και της αγοράς. Όπως είναι γνωστό, η ζωή που μας κλέβουν, μας επιστρέφεται υπό την μορφή εικόνων. Όσο καλύτερα ενημερωμένος είναι κανείς, τόσο λιγότερα ξέρει, καθώς τόσο λιγότερο ζει.

Σήμερα κανείς δεν μπορεί χωρίς το θέαμα της πολιτικής. Κάποιος που δε θέλει να ξεφύγει από το θέαμα της πολιτικής σε κάθε μορφή της, δε θέλει και να αποφύγει την διαμεσολάβηση των ΜΜΕ. Ίσως ακόμα να βρίζει τους δημοσιογράφους για αρκετό καιρό, αλλά αδυνατώντας να κάνει κάτι άλλο, θα επιστρέψει στο διάλογό τους. Τα μέσα είναι απαραίτητα για τη διαμεσολάβηση με την εξουσία. Είναι η διαμεσολάβηση αυτή, όπως αποδεικνύουν και πρόσφατα γεγονότα, που κάνει αναγκαίο το διάλογο, αυξάνοντας με τον τρόπο αυτό την καταστολή όσων δε συνδιαλέγονται με τους εχθρούς τους.

Στις κουβεντούλες της συναίνεσης, η αστυνομική καταγραφή ξεκινά από αυτούς που παραμένουν σιωπηλοί. Γιατί το να σπας τα δεσμά του τύπου και της τηλεόρασης, με τις εικόνες και τις ταμπέλες που βάζουν στις πλάτες μας, σημαίνει το να σπας τα δεσμά με την πολιτική.

Όμως το συμπέρασμα δεν μπορεί να είναι ο αυτισμός του γκέττο, αλλά μια εξέγερση που παρέχει στον εαυτό της τα ίδια τα εργαλεία μιας αυτόνομης επικοινωνίας.

Venomous Butterfly http://www.geocities.com/kk_abacus/vbutterfly.html

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2008

Μιχαήλ Μπακούνιν: Η ΕΠΙΚΗ ΗΛΙΘΙΟΤΗTΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΗΣ

Ο Ιεχωβάς, που από όλους τους θεούς που λάτρεψαν οι άνθρωποι, υπήρξε οπωσδήποτε ο πιο φθονερός, ματαιόδοξος, θηριώδης, άδικος, αιμοχαρής και τυραννικός, ο μεγαλύτερος εχθρός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ελευθερίας, έπλασε τον Αδάμ και την Εύα, άγνωστο γιατί, ίσως για να αποκτήσει καινούργιους σκλάβους. Έθεσε γενναιόδωρα στην διάθεσή τους ολόκληρη την γη, με τους καρπούς της και τα ζώα της, και έθεσε έναν μονάχα φραγμό σε αυτή την πλήρη απόλαυση: τους απαγόρευσε ρητά να αγγίξουν τον καρπό του δέντρου της Επιστήμης. Ήθελε να παραμείνει ο άνθρωπος για πάντα ένα κτηνώδες πλάσμα, στερημένο από κάθε αυτοσυνείδηση, αιώνια γονατισμένος μπροστά στον «ζωντανό» θεό, πλάστη και αφέντη του. Να όμως που πρόβαλε ο Σατάν, ο αιώνιος εξεγερμένος, το πρώτο ατίθασο πνεύμα, ο απελευθερωτής των κόσμων! Κάνει τον άνθρωπο να ντραπεί για την ζωώδη άγνοια και δουλικότητά του και τον χειραφετεί, τον σημαδεύει με την σφραγίδα της ελευθερίας και της υπερηφάνειας, ωθώντας τον στην ανυπακοή και πείθοντάς τον να γευτεί τον απαγορευμένο καρπό.

Τα υπόλοιπα είναι γνωστά. Ο καλός θεός, που όμως η μελλογνωσία του, μία από τις κλασικές θεϊκές ιδιότητες, θάπρεπε κανονικά να τον είχε προειδοποιήσει για όλα όσα θα συνέβαιναν, παραδόθηκε σε μία τρομερή όσο και γελοία έκρηξη οργής: καταράστηκε τον Σατάν, τον άνθρωπο και τον κόσμο που ο ίδιος υποτίθεται ότι δημιούργησε, βάζοντάς τα κατά κάποιον τρόπο με τον ίδιο του τον εαυτό, όπως τα θυμωμένα παιδιά. Και δεν αρκέστηκε να πλήξει τους προπάτορές μας, αλλά καταράστηκε όλες τις μέλλουσες γενεές, που φυσικά ήσαν αμέτοχες του όποιου εγκλήματος των προγόνων τους. Οι χριστιανοί θεολόγοι βρίσκουν αυτό το πράγμα πολύ σοφό και δίκαιο, επειδή ακριβώς είναι τερατώδες, άνομο και παράλογο.

Έπειτα ο Ιαχωβάς θυμήθηκε ότι δεν είναι μόνο θεός της εκδίκησης και της οργής, αλλά και θεός της αγάπης και, αφού βασάνισε μερικά δισεκατομμύρια φτωχά ανθρώπινα πλάσματα και τα καταδίκασε στην αιώνια κόλαση, λυπήθηκε τους υπόλοιπους και, για να τους σώσει, για να συμβιβάσει την αιώνια και θεία αγάπη του με την εξίσου αιώνια και θεία οργή του που τον έκανε πάντα να διψάει για θύματα και αίμα, έστειλε λέει στον κόσμο σαν εξιλαστήριο θύμα τον μοναδικό υιό του, προορισμένο δήθεν να σκοτωθεί από τους ανθρώπους. Αυτό είναι το εκπληκτικό μυστήριο της «Λύτρωσης» στο οποίο στηρίζονται όλες οι χριστιανικές δοξασίες. Και να’ χε τουλάχιστον όντως λυτρώσει τον κόσμο αυτός ο θείος Σωτήρας! Όμως όχι. Στον παράδεισο που υποσχέθηκε ο Χριστός είναι γνωστό και ρητά διατυπωμένο, ότι θα υπάρχουν ελάχιστοι εκλεκτοί. Οι υπόλοιποι, η τεράστια πλειονότητα των παρουσών και μελλουσών γενεών, είναι αιώνια καταδικασμένοι στο πυρ το εξώτερον. Στο αναμεταξύ, για να μας παρηγορήσει ο πάντα δίκαιος και πανάγαθος θεός, παραδίδει τον κόσμο στην διακυβέρνηση των Ναπολεόντων Γ, των Γουλιέλμων Α, των Φερδινάνδων της Αυστρίας και των Αλεξάνδρων πασών των Ρωσιών.

Τέτοια είναι τα παραμύθια που σερβίρονται και τα τερατώδη δόγματα που διδάσκονται ακόμα και σήμερα στα σχολεία της Ευρώπης, με ρητή εντολή των κυβερνήσεων. Και αυτό ονομάζεται μόρφωση των λαών! Δεν είναι ολοφάνερο ότι όλες οι κυβερνήσεις δηλητηριάζουν συστηματικά και αποκτηνώνουν εσκεμμένα τις λαϊκές μάζες;

Αυτά τα ποταπά και εγκληματικά μέσα χρησιμοποιούν για να διαιωνίσουν την σκλαβιά των λαών, για να μπορούν πιο εύκολα να νέμονται τα προϊόντα του ιδρώτα τους. Τι βαρύτητα έχουν τα εγκλήματα όλων των δολοφόνων της υφηλίου μπροστά σε αυτό το συνεχές έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, που διαπράττεται καθημερινά και απροκάλυπτα σε όλη την έκταση του πολιτισμένου κόσμου από αυτούς που έχουν το θράσος να αυτοαποκαλούνται κηδεμόνες και πατέρες των λαών;

Και όμως, στο παραμύθι του προπατορικού αμαρτήματος, ο θεός δικαίωσε τον Σατάν, αναγνώρισε ότι εκείνος δεν είχε εξαπατήσει τον Αδάμ και την Εύα όταν τους υποσχόταν την Επιστήμη και την Ελευθερία σαν ανταμοιβή για την πράξη ανυπακοής που τους ώθησε να διαπράξουν. Αμέσως μόλις έφαγαν τον απαγορευμένο καρπό, ο θεός είπε στον εαυτό του, σύμφωνα τουλάχιστον με την Βίβλο: «Ιδού, έγινε ο Αδάμ όμοιος με εμάς ως προς την γνώση του καλού και του κακού. Και τώρα ας φροντίσουμε να μην απλώσει το χέρι του και πιάσει τον καρπό της ζωής και φάει και ζήσει αιωνίως».

Ας αφήσουμε τώρα το φανταστικό μέρος αυτού του παραμυθιού και ας εξετάσουμε το πραγματικό νόημά του, που άλλωστε είναι ολοφάνερο. Ο άνθρωπος χειραφετήθηκε, έπαψε να είναι ζώο και έγινε άνθρωπος, άρχισε την Ιστορία του και την ειδικά ανθρώπινη ανάπτυξή του με μία πράξη ανυπακοής και Επιστήμης, δηλαδή με την ε ξ έ γ ε ρ σ η και την σ κ έ ψ η.

… Είναι ολοφάνερο ότι το τρομερό αυτό και ανεξήγητο μυστήριο του Ιαχωβά στηρίζεται στον παραλογισμό, επειδή ακριβώς μόνο το παράλογο δεν επιτρέπει να του δοθεί καμμία εξήγηση. Είναι ολοφάνερο ότι όποιος το χρειάζεται για να ζήσει και να ευτυχήσει, πρέπει να αποκηρύξει την λογική του και να επιστρέψει, αν το μπορεί, στην αφελή, τυφλή και ηλίθια πίστη. Πρέπει να επαναλάβει μαζί με τον Τερτυλλιανό και όλους τους πραγματικούς πιστούς τα λόγια αυτά που συνοψίζουν την πεμπτουσία της θεολογίας: «Credo quia absurdum!», «Πιστεύω γιατί είναι παράλογο!».

Τότε σταματάει κάθε συζήτηση και απομένει η επική ηλιθιότητα της πίστης. Όμως αμέσως τίθεται ένα άλλο ερώτημα: πώς μπορεί να γεννηθεί σε έναν έξυπνο και μορφωμένο άνθρωπο η ανάγκη να πιστέψει σε τέτοια πράγματα; Η πίστη βέβαια σε έναν δημιουργό, ρυθμιστή, κριτή, κυρίαρχο, τύραννο, σωτήρα και ευεργέτη του κόσμου, παραμένει ισχυρή στον λαό, πολύ περισσότερο στους αγροτικούς πληθυσμούς παρά στο προλεταριάτο των πόλεων. Αυτό είναι κάτι το φυσικό, εάν αναλογισθεί κανείς ότι δυστυχώς ο λαός είναι ακόμα πολύ αμαθής και διατηρείται στην άγνοια χάρη στις συστηματικές προσπάθειες όλων των κυβερνήσεων, που δίκαια θεωρούν την άγνοια του λαού ως μία ουσιώδη προϋπόθεση της εξουσίας τους. Συντριμμένος από την συνεχή δουλειά, στερημένος από τις δυνατότητες πνευματικής ησυχίας, επικοινωνίας, ανάγνωσης και κυρίως από όλα τα μέσα και κίνητρα για την ανάπτυξη της σκέψης του, ο λαός συνήθως αποδέχεται στο σύνολό τους και δίχως κριτική τις θρησκευτικές πίστεις. Αυτές τον περιβάλλουν από την γέννησή του σε όλες τις περιστάσεις της ζωής του και, διατηρούμενες τεχνητά μέσα του από ένα πλήθος επίσημων δηλητηριαστών κάθε είδους, παπάδων και μη, μετασχηματίζονται μέσα του σε ένα είδος πνευματικής συνήθειας, συχνά ισχυρότερης από την φυσική του λογική.

Υπάρχει όμως και μία άλλη αιτία των παράλογων πεποιθήσεων του λαού: η μιζέρια που μοιραία του επιφυλάσσεται από την οικονομική κατάσταση των κοινωνιών, ακόμα και στις πιο πολιτισμένες χώρες της Ευρώπης. Περιορισμένος πνευματικά, ηθικά και υλικά στο ελάχιστο της ανθρώπινης ύπαρξης, εγκλωβισμένος μέσα στην ζωή του, όπως ο φυλακισμένος στο κελλί, δίχως ορίζοντες και διέξοδο και μάλιστα δίχως μέλλον εάν πιστέψουμε τους οικονομολόγους, ο λαός θάπρεπε να έχει την ευνουχισμένη ψυχή και το ρυτιδωμένο ένστικτο των πλουσίων για να μην αισθάνεται την ανάγκη να ξεφύγει. Όμως γι’ αυτό υπάρχουν τρία μόνον μέσα, από τα οποία τα δύο είναι φανταστικά και μόνο το ένα πραγματικό. Τα δύο πρώτα είναι τα μπορντέλα και οι εκκλησίες, το τρίτο η Κοινωνική Επανάσταση. Η τελευταία είναι πολύ πιο ικανή από την αντιθεολογική προπαγάνδα των οπαδών της ελεύθερης σκέψης να καταστρέψει τα θρησκευτικά πιστεύω και τις διεφθαρμένες συνήθειες του λαού, τα οποία συνδέονται πολύ πιο στενά από όσο γενικά πιστεύεται. Αντικαθιστώντας τις απατηλές όσο και κτηνώδεις απολαύσεις της σωματικής και διανοητικής εξαχρείωσης με τις λεπτές όσο και πλούσιες απολαύσεις ενός ανθρωπισμού καλλιεργημένου μέσα στον καθένα μας αλλά και σε όλους μας, η Κοινωνική Επανάσταση θα έχει την δύναμη να σφραγίσει ταυτόχρονα όλα τα μπορντέλα και όλες τις εκκλησίες. Μέχρι τότε, η πλειοψηφία του λαού θα είναι καταδικασμένη να πιστεύει, έστω και αδικαιολόγητα.

Υπάρχει και μία άλλη κατηγορία ανθρώπων, που αν και δεν πιστεύουν, πρέπει τουλάχιστον να καμώνονται ότι πιστεύουν. Είναι όλοι οι βασανιστές, καταπιεστές και εκμεταλλευτές της ανθρωπότητας, δηλαδή οι παπάδες, οι βασιλιάδες, οι κυβερνήτες, οι στρατιωτικοί, οι διαχειριστές του δημοσίου ή ιδιωτικού χρήματος, οι δημόσιοι λειτουργοί κάθε είδους, οι αστυνομικοί, οι χωροφύλακες, οι δεσμοφύλακες και οι δήμιοι, οι καπιταλιστές και οι αγιογδύτες, οι ιδιοκτήτες και οι επιχειρηματίες, οι δικηγόροι, οι οικονομολόγοι, οι πολιτικοί κάθε απόχρωσης, μέχρι και ο τελευταίος μανάβης, που όλοι τους θα επαναλάβουν τα λόγια του Βολταίρου ότι «εάν ο θεός δεν υπήρχε, θα έπρεπε να τον εφεύρουμε». Βλέπετε «χρειάζεται μία θρησκεία για τον λαό». Αυτό αποτελεί μία δικλείδα ασφαλείας.

Υπάρχουν ακόμα μερικοί άλλοι άνθρωποι, τίμιοι αλλά αδύναμοι, που είναι αρκετά ευφυείς ώστε να μην παίρνουν στα σοβαρά τα χριστιανικά δόγματα και να απορρίπτουν αρκετά συγκεκριμένα σημεία, όμως δεν έχουν το αναγκαίο θάρρος, την αναγκαία δύναμη και αποφασιστικότητα για να απορρίψουν τον Χριστιανισμό στο σύνολό του. Κριτικάρουν από την μία τις λεπτομέρειες των παραλογισμών του ή αρνούνται να πιστέψουν στα θαύματα, αλλά από την άλλη προσκολλώνται απελπισμένα στον υπέρτατο παραλογισμό, στην πηγή όλων των άλλων παραλογισμών, στο θαύμα που εξηγεί και δικαιολογεί όλα τα θαύματα, στην ύπαρξη ενός προσωπικού θεού, που δεν είναι καν το ρωμαλέο και πανίσχυρο ον, η ολοκληρωτική βεβαιότητα της θεολογίας, αλλά ένα ον νεφελώδες, διάφανο και απατηλό, τόσο απατηλό που μεταβάλλεται σε τίποτε όταν πιστέψεις ότι πράγματι το έχεις κατανοήσει. Είναι μία οφθαλμαπάτη, μία χλωμή ανταύγεια, που ούτε να θερμάνει μπορεί, ούτε και να φωτίσει. Παρ’ όλα αυτά, εκείνοι επιμένουν να προσκολλώνται σε αυτό και να πιστεύουν και από πάνω ότι η εξαφάνισή του θα σήμαινε δήθεν την απώλεια των πάντων. Είναι άνθρωποι αναποφάσιστοι, νοσηροί, αποπροσανατολισμένοι, άνθρωποι που δεν ανήκουν ούτε στο παρελθόν, ούτε στο μέλλον, ωχρά φαντάσματα αιωρούμενα σε όλη την ζωή τους ανάμεσα στον ουρανό και την γη… Άνθρωποι που τους λείπει η δύναμη να ωθούν τους συλλογισμούς τους μέχρι τα τελικά λογικά συμπεράσματα, άνθρωποι που τους λείπει η θέληση και η αποφασιστικότητα και σπαταλούν την ζωή τους προσπαθώντας συνέχεια να συμβιβάσουν τα ασυμβίβαστα.

(Από το βιβλίο «Θεός και Κράτος», που γράφτηκε τον Φεβρουάριο 1871 και πρωτοεκδόθηκε το 1882)

Κυριακή 3 Φεβρουαρίου 2008

Ουϊλιαμ Μπάρροουζ: ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ

(Απόσπασμα από συνέντευξη του William S. Burroughs, που δημοσιεύθηκε στο ελληνικό underground περιοδικό «Ανοιχτή Πόλη», τεύχος 5, Απρίλιος 1986. Την συνέντευξη πήρε ο Jay Murffy, εκδότης του περιοδικού «Red Bass», όπου και πρωτοδημοσιεύθηκε).

JM: Διατηρείς τίποτε ουσιαστικές ελπίδες για τον πλανήτη Γη; Πολλοί είναι εκείνοι που έχουνε κάνει σκληρή κριτική του όλου έργου σου για την κάπως απόμακρη θέση του από το πολιτικό στοιχείο...

WSB: Πρέπει καταρχάς να πως ότι δεν εξαρτάται από εμένα να διατηρώ ή όχι ελπίδες. Οι λύσεις οπωσδήποτε υπάρχουνε, σήμερα ίσως περισσότερο από ποτέ πριν. Για παράδειγμα η ενδομορφίνη ίσως να αποτελεί την οροστική απάντηση στην τοξικομανία. Επιτρέπουνε όμως οι άνθρωποι στις κυβερνήσεις τους να την κρατάνε όσο γίνεται περισσότερο έξω από την νόμιμη αγορά. Ένα άλλο επίσης: μία γυναίκα επ’ ονόματι Ρουθ Μάξγουελ πήγε στην Νότια Αμερική και μετά από πολύχρονες έρευνες ανακάλυψε μία αντισυλληπτική ουσία διαρκείας επτά (!) ετών, του οποίου η ενέργεια μπορούσε να ανασταλεί όποτε η χρήστρια το επιθυμούσε. Οι χημικές βιομηχανίες καταφέρανε να την «θάψουνε». Ήτανε φυσικό. «Πουλάμε ένα χάπι την κάθε ημέρα. Θα ήταν καταστροφή ένα επταετές χάπι!». Και όλα αυτά συμβαίνουνε την στιγμή που ο πλανήτης έχει ως υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημά του τον υπερπληθυσμό... Οι λύσεις λοιπόν ήδη υπάρχουνε. Απλώς μπλοκάρονται από τα κοντόφθαλμα ισχυρά «συμφέροντα» κάθε είδους. Και κατά κάποιον τρόπο, οι ζητούμενες απαντήσεις επαφίενται έτσι για να δοθούνε αποκλειστικά πάνω στους πολιτικούς. Αλλά κανένας από αυτήν την κατηγορία ανθρώπων δεν θα τολμήσει ποτέ του να εφαρμόσει δραστικά μέτρα λ.χ. για να κοπεί ο πληθυσμός της γης σε κάτω από το τωρινό του μισό.

Ουλρίκε Μάϊνχοφ: ΜΙΑ ΜΗΤΕΡΑ ΣΚΛΑΒΑΣ ΕΞΟΡΚΙΖΕΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΤΗΣ

(Η πιο κάτω επιστολή της φυλακισμένης τότε αντάρτισσας πόλης Ουλρίκε Μάϊνχοφ απαντά τον Δεκέμβριο του 1971 σε ανοιχτή επιστολή της θετής της μητέρας με τίτλο «Ουλρίκε παράτα τα!»)

Ουλρίκε, είσαι διαφορετική απ’ ότι η φωτογραφία σου στο ένταλμα σύλληψής σου. Είσαι παιδί σκλάβων, σκλάβα και η ίδια. Πώς θα μπορούσες λοιπόν ποτέ να πυροβολήσεις τους δυνάστες σου; Μην αφήνεσαι να παρασυρθείς από εκείνους που δεν θέλουν να είναι πια σκλάβοι Δεν μπορείς να τους προστατέψεις.

Θέλω να μείνεις σκλάβα, όπως κι εγώ. Εγώ και εσύ, είδαμε πώς οι αφέντες τσάκισαν την εξέγερση των σκλάβων, προτού ακόμα αρχίσει. Πολλοί σκλάβοι σκοτώθηκαν, εμείς όμως επιζήσαμε. Αυτοί που σήμερα είναι οργισμένοι απέναντι στους αφέντες, δεν ξέρουν τι υπέροχο συναίσθημα είναι να την έχεις βγάλει καθαρή για μια ακόμη φορά. Απόλαυσε το, γιατί δεν μας μένει τελικά τίποτε άλλο να απολαύσουμε.

Η επανάσταση είναι μεγάλη — κι εμείς πολύ μικροί γι αυτήν. Οι ψυχές των σκλάβων είναι σαν την άμμο, δεν μπορεί να θεμελιωθεί η νίκη επάνω τους.

Όταν ξύπνησες και ζήτησες ελευθερία, δεν στην έφερε κανείς. Γιατί δεν παραιτήθηκες, όπως άλλοι; Κοίτα εμένα! Εγώ προέβαλα αντίσταση όταν με χτυπούσαν οι αφέντες, φώναζα. Μα εσύ εξοργίζεις την εξουσία, την θέλεις να κάνει να ξαναχτυπήσει. Αλλά ποιος θα θέλει ακόμα να φωνάξει, όταν μας κακομεταχειρίζονται και γι αυτό;

Εσύ είσαι καλό παιδί Δεν ήσουνα εσύ που σκαρφάλωσες το φράχτη της εξουσίας, οι άλλοι ήτανε. Αλλά επάνω σου αμολήσανε τα σκυλιά. Παιδί μου, άξιζες κάτι καλύτερο. Τι θα μπορούσες να είχες γίνει! Σίγουρα μέχρι και επιστάτρια.

Δεν βλέπεις, πόσο δυνατή είναι η εξουσία; Όλοι οι σκλάβοι την υπακούνε. Ακόμα και εκείνοι που είχαν ξεσηκωθεί και νίκησαν, θα αποθέσουν την νίκη τους στα πόδια της εξουσίας για να έχουν το δικαίωμα να είναι πάλι σκλάβοι.

Οι σκλάβοι μισούν εκείνους που θέλουν να είναι ελεύθεροι. Ούτε και θα σε βοηθήσουν, χώνεψέ το επιτέλους ότι η εξέγερση σου είναι παράλογη. Το θάρρος σου είναι άκαρδο, γιατί πώς μπορούμε μπροστά του να κρύψουμε ακόμα τη δειλία μας; Κι αν ακόμα προτιμάς να πεθάνεις παρά να είσαι σκλάβα για πάντα, δεν έχεις όμως το δικαίωμα να μας ανησυχείς.

Ξέρω: θέλεις να γίνουμε όλοι ελεύθεροι, όμως θα περνάμε καλύτερα; Τους δαρμένους σκλάβους των χωραφιών στις φυτείες στην Ασία, Αφρική, Νότια Αμερική, που σκότωσαν τους επιστάτες τους, ας τους συγχωρέσει ο Θεός. Εμείς οι οικιακοί σκλάβοι, δεν έχουμε το δικαίωμα να διώξουμε τα αφεντικά που στέλνουνε τους επιστάτες με τα μαστίγια. Το χρέος μας είναι να κρατάμε το σπίτι τους ταχτικό.

Παιδί μου, μην αμαρτάνεις. Μετανόησε και δέξου την τιμωρία, κι ας είναι η τιμωρία της εξουσίας φοβερή. Είναι θέλημα Θεού.

Να είσαι υποτελής στην κυβέρνηση που ασκεί εξουσία επάνω σου.

Ουλρίκε, παράτα τα.

Καταραμένος ο Θεός, που έπλασε σκλάβους για να διασκεδάζει την πλήξη του.

(Πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Άνθη του Κακού», τεύχος 3, χειμώνας 1989)

Κώστας Παπαϊωάννου: «ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ» ΚΑΙ ΚΟΣΜΟΣ


(Απόσπασμα από το βιβλίο του Κώστα Παπαϊωάννου «La Consecration de l'Histoire», 1983- μετάφραση Πλειστονίκης)

Όταν οι Έλληνες ανεκάλυψαν την λογική κανονικότητα και την αρμονική ολότητα που διέπουν τις σχέσεις και τις κινήσεις του Σύμπαντος, η τελειότης αυτής της κοσμικής τάξεως τούς ενέπνευσε τον θρησκευτικό σεβασμό και την ευδαιμονία του θεάσθαι. Έχοντας κάνει αυτή την ανακάλυψη σε μία εξαιρετικώς αποφασιστική εποχή της Ιστορίας τους, την στιγμή δηλαδή που έβγαιναν από μία περίοδο επαναστατικών εντάσεων και έφθαναν στην εγκαθίδρυση μίας πολιτικής τάξεως βασισμένης στον Δημοκρατικό Νόμο (στην «Ισονομία»), είδαν στην τάξη και την ωραιότητα του Σύμπαντος όχι απλώς την εκδήλωση μιας αιτιακής αναγκαιότητος, αλλά μίας θείας Δικαιοσύνης της οποίας η απέραντος δημιουργική και καταστροφική δύναμη είναι η σύζευξη εξουσιών που αλληλομάχονται και αποτελούν την προϋπόθεση για την αφθαρσία του Σύμπαντος.

Η Δικαιοσύνη αυτή, ήταν τοποθετημένη στο κέντρο του Κόσμου ως δύναμη που τον διευθύνει και τον συγκροτεί και στην οποία καθετί οφείλει υποταγή, "με τον ίδιο τρόπο", λέει ο Ηράκλειτος, "που η πόλη οφείλει να υποτάσσεται στο νόμο" (απόσπασμα 114). Είναι όπως η ίδια η ζωή, η οποία σώζει αυτό που μπορεί να συντηρηθεί και καταστρέφει αυτό που δεν μπορεί παρά να χαθεί. Αυτή συντηρεί την ύπαρξη του Κόσμου, γιατί απ'αυτήν προέρχονται "ο νόμος και η τάξη, οι φορείς του μέτρου".

Φυλάσσοντας τους αιωνίους νόμους, καθορίζει αυτή τα όρια που ο Ήλιος «δεν μπορεί να υπερβεί». Το έργο της είναι «θείο», ταυτοχρόνως «σωτήριο» για τους μεν και «καταστροφικό» για τους δε. Είναι «σωτήρια» διότι μόνον στο εσωτερικό των ορίων που αυτή καθορίζει, η κάθε πράξη, όλη η Φύση και η κάθε ύπαρξη βρίσκει τον λόγο, την λογική, την αναγκαιότητα και τη νομιμοποίηση της υπάρξεώς της.

Είναι «καταστροφική» διότι η απομάκρυνση από αυτήν σημαίνει την αμφισβήτηση εκείνου με το οποίο το απεριόριστο και το πολλαπλό προσλαμβάνουν μορφή και ενότητα. Η παραβίαση των ορίων που έχουν καθορισθεί από την κοσμική τάξη, σημαίνει αποδιάρθρωση, έκθεση στη μοίρα και την εκμηδένιση.

Αυτή η Δικαιοσύνη, η οποία δημιουργεί ταυτοχρόνως και καταστρέφει, και η οποία επίσης αποτελεί ένα στοιχείο αναστατώσεως για σχέσεις που δεν μπορεί να σταθεροποιήσει, είχε με προφητικό τρόπο αναγγελθεί, μέσα στο φόβο και τον τρόμο, ως η τρομερή δύναμη της Μοίρας η οποία προστατεύει το Είναι απέναντι στα όντα. Η συνειδητοποίηση του απαραβιάστου του Είναι στην εμπειρία της εκμηδενίσεως, και μέσω αυτής η αποδοχή του μοιραίου αυτής της καταστροφής και η αναγνώριση σε αυτήν της «Δικαιοσύνης» ως προϋποθέσεως της κάθε υπάρξεως. Ιδού το πάθει μάθος, η «σοφία που αποκτάται μέσα από το πάθημα» την οποία εδίδασκε η Τραγωδία. Ο Κόσμος, ενεφανίζετο τότε στο πνεύμα ως το υπέρτατο αγαθό η κατοχή του οποίου είναι πάντοτε μακρινή, ως απαίτηση που δεν έχει ακόμη ικανοποιηθεί, και εξεδηλούτο πολύ περισσότερο ως απειλή καταστροφής παρά ως θετική παρουσία. Και η συμμετοχή σε αυτήν την Δικαιοσύνη, δεν ήταν ακόμη εκείνη η γαλήνιος πλατωνική σωφροσύνη, αλλ' αυτό που οι Έλληνες οραματιστές, από τον Ηράκλειτο έως τον Αισχύλο, απεκαλούσαν φρονείν.

Εκείνη αυτή η κατάσταση της ακραίας εντάσεως, όπου ο άνθρωπος ξεπερνά τα δημιουργήματα αυτού του ιδίου του μυαλού του, για ν' αποδεχθεί την «ευλογημένη βία των Θεών» (χάρις βίαιος) την οποία συσσωρεύουν οι καταστροφές, ώστε οι άνθρωποι να ξεφύγουν, «παρά την θέλησή τους», απ' αυτόν τον παράλογο χαμό του οποίου είναι την ίδια στιγμή δημιουργοί και θύματα.

Βλέπουμε λοιπόν να εμφανίζεται εδώ το τραγικό συναίσθημα της ζωής που βρίσκεται στη βάση του απολλωνείου ιδεώδους του Κόσμου. Η ψυχή οφείλει να το θεωρεί ως πρότυπο, διότι από όλα τα θνητά πλάσματα τα οποία η Δικαιοσύνη οδηγεί στη συνεργασία για την τελείωση του Σύμπαντος, ο Άνθρωπος είναι το πιο επικίνδυνο. Μόνο αυτός μπορεί να ενατενίζει την τάξη και την αρμονία που βασιλεύουν στον Κόσμο, και υπό αυτήν ακριβώς την έννοια τυγχάνει αυτός ένα «ουράνιον πλάσμα» ένα ουράνιον φυτό, ικανό να εμβαθύνει και να αναπτύξει αυτή την συμμετοχή του μέσα στον Κόσμο.

Αλλά, την ίδια στιγμή, απ' όλα τα θνητά πλάσματα με τα οποία είναι γεμάτος ο ατελής κόσμος του υποσεληνίου χώρου, ο Άνθρωπος είναι ο πιο επιρρεπής στο ν' απομακρυνθεί απ' την αρχή του, απ' το κέντρο του και ν' αμφισβητήσει τον Παγκόσμιο Νόμο ο οποίος διατηρεί όλες τις δυνάμεις σε μία θεία ισορροπία.

Πηγή: Theasis.gr http://theasis.gr/keim/dikaiosynikosmos.html

Ο Κώστας Στρ. Παπαϊωάννου γεννήθηκε στο Βόλο το 1925 και πέθανε το 1981 στο Παρίσι.Στην διάρκεια της Κατοχής σπούδασε στη Νομική Σχολή Αθηνών. Συμμετείχε στο Ε.Α.Μ και συνελήφθη το 1944 για την δράση του. Στις 27 Δεκεμβρίου του 1945 θα διαφύγει στο Παρίσι μέσω Τάραντα με το θρυλικό πλοίο "Ματαρόα" σαν υπότροφος της Γαλλικής Κυβερνήσεως μαζί με άλλους νέους Έλληνες διανοούμενους, όπως τον Ν. Σβορώνο ,τον Ι. Ξενάκη,τον Κ. Αξελό, τον Κορνήλιο Καστοριάδη κ.α.
Σπουδάζει φιλοσοφία στη Σορβώνη μέχρι το 1948 και συμμετέχει ενεργά στην πνευματική ζωή. Από το 1950 μέχρι το 1960 αρθρογραφεί στα περιοδικά Diogene, Preuves, Contrepoint, "Way Forum", "Contract Social" Commantaire και "Σπουδαί" περιοδικό της Ανωτέρας Σχολής Βιομηχανικών Σπουδών απ όπου σημειώνουμε τις σημαντικές του μελέτες "Ο άνθρωπος και ο ίσκιος του", "Τα Θεμέλια του Μαρξισμού", και " Η γέννηση του ολοκληρωτισμού". Την ίδια περίοδο 1957-1960 παραδίδει μαθήματα φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας στην Ανωτάτη Bιομηχανική Σχολή Πειραιώς.
Μετά το 1960 γράφει και δημοσιεύει μόνον στα Γαλλικά. Σημειώνουμε τα "Εισαγωγή στον Χέγγελ"(1966), "Μαρξιστές"(1965), "Τέχνη και πολιτισμός στην Αρχαία Ελλάδα"(1972).
Φίλος του Ραϋμόν Αρόν ,του Οκτάβιου Πάζ και του Μπορίς Σουβάριν, αυτός ο "οικουμενικός έλληνας" θα κατακτήσει μια ιδιαίτερη θέση στη πνευματική ζωή της Ευρώπης μέχρι το θάνατο του την 17 Νοεμβρίου το 1981 στο Παρίσι.
Στην έκδοση των νεανικών κειμένων του Κώστα Παπαϊωάννου που το Πανεπιστήμιο Πειραιώς συγκέντρωσε σε ένα επιμελημένο και καλαίσθητο τόμο,στο μικρό βιογραφικό ο επιμελητής του τόμου επίκουρος καθηγητής του πανεπιστημίου κος Θανάσης Καλαφάτης αναφέρει ότι, ουσιαστικά δύο βασικά ρεύματα διατρέχουν την σκέψη του Κ. Παπαϊωάννου. Η σχέση κλασσικού και σύγχρονου ουμανισμού και ο διάλογος Μαρξ-Χέγγελ. Γύρω από αυτούς τους δύο άξονες αναπτύσσεται ολόκληρη η φιλοσοφία του.
Λαμπρή και συνεχής ήταν η παρουσία του Κώστα Παπαϊωάννου και στην Ακαδημαϊκή και ερευνητική ζωή στη Γαλλία. Μέχρι το θάνατο του δίδαξε μεταξύ άλλων στα Πανεπιστήμια Cencier, Nanterre,και Ecole Pratique des Hautes Etudes, ενώ μέχρι τέλους συμμετείχε σαν ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (C.N.R.S).

Λύσανδρος Σπούνερ (Lysander Spooner, 19 Ιανουαρίου 1808 – 14 Μαϊου 1887)

Λύσανδρος Σπούνερ (Lysander Spooner, 19 Ιανουαρίου 1808 – 14 Μαϊου 1887). Αμερικανός ιντιβιντουαλιστής αναρχικός, πολιτικός φιλόσοφος, αγωνιστής για την κατάργηση της δουλείας και ριζοσπάστης συνταγματολόγος.

Γεννήθηκε από αγροτική οικογένεια του Athol της Μασαχουσέτης, σπούδασε νομικά δίπλα στους νομικούς και πολιτικούς John Davis και Charles Allen και άσκησε για λίγο το επάγγελμα του δικηγόρου, δίχως να τηρήσει την οριζόμενη από την συγκεκριμένη πολιτεία 3ετή χρονική διάρκεια για την πρακτική άσκηση των υποψήφιων δικηγόρων, την οποία κατήγγειλε ως άδικη προς τους φτωχούς.

Μετά από μέτρια επαγγελματική επιτυχία, λόγω του ότι πολλοί πελάτες απέφευγαν να του αναθέσουν υποθέσεις εξαιτίας των ριζοσπαστικών ιδεών του, που τις εξέφραζε πλέον με τολμηρή πυκνή αρθρογραφία και έκδοση μπροσουρών (λ.χ. «Απάντηση ενός Ντεϊστή στις υποτιθέμενες υπερφυσικές αποδείξεις του Χριστιανισμού», «A Deist's Reply to the Alleged Supernatural Evidences of Christianity», 1936), επέστρεψε το 1840 στο αγρόκτημα του πατέρα του.

Το 1844 άρχισε καμπάνια ενάντια στο κρατικό μονοπώλιο του πανάκριβου εκείνη την εποχή αμερικανικού ταχυδρομείου, εξέδωσε την μπροσούρα «Η αντισυνταγματικότητα των νόμων του Κογκρέσου που απαγορεύουν τα ιδιωτικά ταχυδρομεία» («The Unconstitutionality of the Laws of Congress Prohibiting Private Mails») και ίδρυσε δική του ταχυδρομική υπηρεσία, η οποία όμως κτυπήθηκε συστηματικά από το κατεστημένο και οδηγήθηκε σε οικονομικό αδιέξοδο.

Το 1846 εξέδωσε το βιβλίο του «Η αντισυνταγματικότητα της Δουλείας» («The Unconstitutionality of Slavery») με το οποίο κατέρριπτε τις ερμηνείες των οπαδών της δουλοκτησίας ότι συγκεκριμένες διατάξεις επέτρεπαν ουσιαστικά την κατοχή σκλάβων. Τα επιχειρήματα του Σπούνερ, ο οποίος επικεντρώθηκε στον αγώνα για την κατάργηση της δουλείας έως και το 1861, προσφέροντας μάλιστα δωρεάν τις νομικές του υπηρεσίες σε φυγάδες σκλάβους, υιοθετήθηκαν σχεδόν αμέσως από τον Gerrit Smith και το «Κόμμα της Ελευθερίας» («Liberty Party»), το οποίο τα υιοθέτησε στις επίσημες πολιτικές του θέσεις του 1848.

Tο 1858 ο Σπούνερ εξέδωσε του «Σχέδιο για την Κατάργηση της Δουλείας» («Plan for the Abolition of Slavery»), στο οποίο καλούσε ανοικτά σε ένοπλο ανταρτοπόλεμο κατά των δουλοκτητών του Νότου από μαύρους σκλάβους και μη δουλοκτήτες ελεύθερους λευκούς με την βοήθεια των «καταργητών» του Βορρά, όμως κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου κατήγγειλε ως υποκριτικό το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, τονίζοντας ότι πολεμούσε τον Νότο όχι για να καταργήσει την δουλεία, αλλά για να ενοποιήσει με την βία όλες τις πολιτείες για καθαρά οικονομικά οφέλη.

Αντιδρώντας στον πόλεμο, ο Σπούνερ εξέδωσε το πιο φημισμένο κείμενό του, το «Όχι προδοσία» («No Treason»), στο οποίο κατήγγειλε τις πολλαπλές παραβιάσεις του Συντάγματος από τους υποτιθέμενους θιασώτες του σε σημείο που να το καθιστούν τίποτε περισσότερο από μία ακυρωμένη σύμβαση, κατέθεσε μάλιστα και την άποψη ότι αυτή η σύμβαση δεν μπορεί να είναι δεσμευτική για πρόσωπα που δεν την έχουν αυτοπροσώπως υπογράψει.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, ο Σπούνερ συνεργάστηκε στενά με την αναρχική επιθεώρηση «Λίμπερτυ» («Liberty») του Μπέντζαμιν Τάκερ (Benjamin Tucker). Θρησκευτικά εκφραζόταν μέσω του Ντεϊσμού (συνέγραψε μάλιστα σε ηλικία μόλις 26 ετών το «Η Αθανασία του Ντεϊστή», «The Deist's Immortality») και κήρυσσε την θεωρία του «Φυσικού Νόμου» («Natural Law») ή της «Επιστήμης της Δικαιοσύνης» («Science of Justice»), σύμφωνα με την οποία αποτελεί έγκλημα η βλάβη ενάντια σε ανθρώπους ή ενάντια στην περιουσία τους, αλλά όχι οι υπόλοιπες υποτίθεται «παράνομες» πράξεις που παραβιάζουν τις διάφορες ανθρώπινες νομοθεσίες.

Πέθανε σε ηλικία 79 ετών το μεσημέρι του Σαββάτου της 14ης Μαϊου 1887 στο γεμάτο από βιβλία, μπροσούρες και χειρόγραφα δωμάτιό του στην Myrtle Street αριθμός 109. Κηδεύτηκε με φροντίδα του Τάκερ, ο οποίος επίσης του αφιέρωσε στο τεύχος της 28ης Μαϊου του «Λίμπερτυ» ένα συγκινητικό αποχαιρετιστήριο κείμενο, το «Χάσαμε τον Νέστορά μας» («Our Nestor Taken From Us»).


............... Σχετική Βιβλιογραφία ...........................

Lysander Spooner, «Lysander Spooner Reader», εκδόσεις «Fox & Wilkes», San Francisco, 1992
Πηγή: Ελεύθερη Εγκυκλοπαίδεια «Γνώσις» http://www.gnwsis.gr/

Μάσιμο Πασαμάνι: ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑ

Ολόκληρη η ιστορία του δυτικού πολιτισμού μπορεί να διαβαστεί σαν μια συστηματική απόπειρα να αποκλειστεί και να απομονωθεί το σώμα. Από τον Πλάτωνα κιόλας, κάτι τέτοιο έγινε από καιρό σε καιρό φανερό, ως τρέλα που πρέπει να ελεγχθεί, παρόρμηση που πρέπει να καταπιεστεί, εργατική δύναμη που πρέπει να διευθυνθεί, ασυνείδητο που πρέπει να ψυχαναλυθεί.

Η πλατωνική διάκριση μεταξύ σώματος και πνεύματος, μια διάκριση που τραβήχτηκε μέχρι την απόλυτη υπεροχή του τελευταίου («το σώμα είναι ο τάφος του πνεύματος»), συνοδεύει ακόμα και τις πιο ριζοσπαστικές εκφράσεις στη σκέψη.

Τώρα, αυτή η θέση υποστηρίζεται σε πολυάριθμα φιλοσοφικά κείμενα, σχεδόν σε όλα, εκτός από κείνα που είναι ξένα προς την επιλεκτική και μερική ατμόσφαιρα των πανεπιστημίων. Μια ανάγνωση του Νίτσε και των συγγραφέων όπως η Hannah Arendt βρήκε τη δική της σχολαστική συστηματοποίηση (φαινομενολογική ψυχολογία, ιδέα της διαφοροποίησης κλπ). Ωστόσο, ή καλύτερα εξ αιτίας αυτού, δεν νομίζω ότι αυτό το πρόβλημα, οι συνέπειες του οποίου είναι πολλές και εντυπωσιακές, έχει διερευνηθεί εις βάθος.

Μια ριζική απελευθέρωση των υποκειμένων εμπεριέχει έναν εξίσου ριζικό μετασχηματισμό του τρόπου με τον οποίον αντιλαμβανόμαστε το σώμα, τις εκφράσεις και τις σχέσεις του.

Εξαιτίας μια πολεμικής χριστιανικής κληρονομιάς, οδηγούμαστε στην πεποίθηση ότι η κυριαρχία ελέγχει και εκμεταλλεύεται ένα μέρος της ανθρώπινης ύπαρξης χωρίς όμως να επηρεάζει την εσωτερική της φύση (και θα μπορούσαν κι εδώ να ειπωθούν πολλά για τη διάκριση μεταξύ μιας υποτιθέμενης εσωτερική κι εξωτερικής φύσης). Φυσικά, οι καπιταλιστικές σχέσεις και οι κρατική επιβολή μολύνουν και βλάπτουν τη ζωή, όμως εμείς θεωρούμε ότι η αντίληψη του εαυτού μας και του κόσμου έχει παραμείνει αναλλοίωτη. Έτσι, ακόμα κι όταν φανταζόμαστε μια ριζική ρήξη με το υπάρχον, είμαστε σίγουροι ότι είναι το σώμα μας όπως το αντιλαμβανόμαστε τώρα που θα δράσει κάπως έτσι.

Αντίθετα, νομίζω ότι το σώμα μας υπέφερε και συνεχίζει να υποφέρει από έναν τρομαχτικό ακρωτηριασμό. Κι αυτό δεν οφείλεται μόνο στις φανερές όψεις του ελέγχου και της αλλοτρίωσης που συνδέονται με την τεχνολογία. (ότι τα σώματα έχουν υποβιβαστεί σε ρεζερβουάρ οργάνων είναι κάτι το προφανές αν αναλογιστούμε το θρίαμβο της επιστήμης των μεταμοσχεύσεων, η οποία περιγράφεται μέσα από έναν πονηρό ευφημισμό ως το «τελευταίο όριο της ιατρικής». Για μένα η πραγματικότητα μοιάζει πολύ χειρότερη από την φαρμακευτική κερδοσκοπία και τη δικτατορία της ιατρικής όπως μαρτυρά ένα διαχωρισμένο και ανίσχυρο σώμα). Η τροφή, ο αέρας, οι καθημερινές σχέσεις έχουν ατροφήσει τις αισθήσεις μας. Η αναισθησία της εργασίας, η βεβιασμένη κοινωνικότητα, η φριχτή υλικότητα του κουτσομπολιού, κυριαρχούν τόσο τη σκέψη όσο και το σώμα, μιας και δεν είναι εφικτή καμιά διάκριση ανάμεσά τους.

Η πειθήνια υποταγή στον νόμο, τα μονοπάτια που εγκλωβίζονται οι επιθυμίες μας, οι οποίες στην αιχμαλωσία μετατρέπονται σε θλιβερά φαντάσματα του εαυτού τους, αδυνατίζουν τον οργανισμό όπως ακριβώς η μόλυνση ή η βεβιασμένη χορήγηση φαρμάκων.

«Η ηθική είναι εξάντληση», είπε ο Νίτσε.

Για να ζήσει κανείς τη ζωή του, αυτή η υπερβολή που πρέπει να της αποδοθεί, εμπεριέχει έναν μετασχηματισμό των αισθήσεων όχι λιγότερο απ’ όσο των ιδεών ή των σχέσεων.

Έχω πρόσφατα αρχίσει να βλέπω τους ανθρώπους ως κάτι το όμορφο, ακόμα και σωματικά, κάτι που φαινόταν σχεδόν ασήμαντο λίγο καιρό πριν. Όταν προβάλεις τη ζωή σου και δοκιμάζεσαι σε μια πιθανή εξέγερση μαζί με κάποιον, βλέπεις στους συμπαίκτες σου πανέμορφα υποκείμενα, κι όχι τις σκυθρωπές φάτσες και τα σβησμένα κορμιά της συνήθειας και της υποταγής. Πιστεύω ότι γίνονται πραγματικά όμορφοι (κι όχι ότι απλά μου φαίνονται έτσι) τη στιγμή στην οποία βιώνουν τις επιθυμίες τους και πραγματώνουν τις ιδέες τους.

Η ηθική κατάληξη ενός που εγκαταλείπει το σύστημα της εξουσίας και του επιτίθεται είναι μια αντίληψη, μια στιγμή στην οποία δοκιμάζει κανείς την ομορφιά των συντρόφων του και την μιζέρια του καταναγκασμού και της υποταγής. «Εξεγείρομαι, άρα υπάρχω», μια φράση του Καμύ που ποτέ δεν έπαψε να με γοητεύει όπως μόνο ένας λόγος για να υπάρχεις θα μπορούσε.

Μόνο ένα διαφορετικό σώμα μπορεί να πραγματοποιήσει αυτή την τελική άποψη για τη ζωή που ανοίγεται στις επιθυμίες και στην αμοιβαιότητα, και μόνο μια προσπάθεια προς την ομορφιά και προς το άγνωστο μπορεί να απελευθερώσει τα αιχμαλωτισμένα σώματά μας.

Massimo Passamani

Πηγή: http://www.geocities.com/anarcores/passamani.html

Βλάσης Ρασσιάς: ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΟΝΤΑΙ Ή ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΘΕΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΟΝΑΤΙΣΤΗ.

Δεν θα υπήρχε κανείς απολύτως λόγος να βρίσκομαι εδώ εάν αποδεχόμουν να καθορίζουν και τον δικό μου λόγο οι αλλεπάλληλες ταυτολογίες και η εκ του πονηρού έκπτωση του Αυτονόητου σε Αδιανόητο. Γι’ αυτό λοιπόν, προς δημιουργία μίας στοιχειώδους βάσης επάνω στην οποία μπορεί να γίνει μια συζήτηση ή ακόμα και σύγκρουση εάν το επιθυμείτε, καταθέτω εδώ μία σειρά από αυτονόητες θέσεις που ΚΑΘΕ λογικός άνθρωπος καταλαβαίνει αν και ελάχιστοι, απελπιστικά ελάχιστοι, τολμούν να τις ψελλίσουν, πόσο μάλλον να τις διακηρύξουν με την μέγιστη δυνατή ένταση.

1. Η Φύση είναι το μέτρο των πάντων και ως «απάντων των διδαγμάτων κρατούσα» αποτελεί τον μοναδικό έγκυρο οδηγό για την όποια λογική πράξη.

2. Μία αγαθή πράξη οφείλει υποχρεωτικά να είναι λογική πράξη, που πάει να πει πράξη «κατά Φύσιν» όπως σοφά το έχουν διατυπώσει οι αρχαίοι Στωϊκοί.

3. Η πολυμορφία είναι βασικός βιολογικός φυσικός κανόνας. Η φύση απαιτεί πολυμορφία, η Μονάδα δεν είναι παρά προϋπόθεση μίας υποχρεωτικής πληθύνσεως, ό,τι ομογενοποιείται ζει στο προστάδιο του αφανισμού του.

4. Η πολυμορφία της ανθρωπότητας είναι βιολογική και κοινωνικο-πολιτική. Η βιολογική πολυμορφία εκδηλώνεται μέσα από την διαφορά στην εξωτερική μορφή, την ιδιοσυγκρασία και το χρώμα, η δε κοινωνικο-πολιτική μέσα από την διαφορά στο συλλογικό Έθος, ή για να χρησιμοποιήσουμε την διατύπωση των Ελλήνων, από την διαφορά «στα ειωθότα και τα νομιζόμενα»

5. Η ρίζα της λέξης Έθνος είναι το «έθος». Η φυσική και άρα μόνη υγιής κατάσταση της ανθρωπότητας είναι το να εκδηλώνει τον εαυτό της μέσα από μία εξαιρετική ποικιλία Εθνών, μέσα από μία πολυποίκιλη Εθνόσφαιρα.

6. Η σημασία του όρου «¨Ελληνας», για να έλθουμε τώρα στα ημέτερα, τον καιρό που το Έθνος των Ελλήνων ήταν ζωντανό, συνειδητό και ελεύθερο, ήταν το ότι εκείνος που χαρακτηριζόταν έτσι συμμετείχε σε ένα συγκεκριμένο έθος που συμπεριλάμβανε ως οργανικά και αναπόσπαστα τμήματά του ένα ομοίως συγκεκριμένο αξιακό σύστημα, μία ομοίως συγκεκριμένη κοσμοαντίληψη και μία ομοίως συγκεκριμένη Θρησκεία..

7. Η θαυμαστή για την ποικιλία της Εθνόσφαιρα της γης, διαταράχθηκε για πρώτη φορά στην αχανή πανανθρώπινη Ιστορία με την επικράτηση δύο επεκτατικών αιρέσεων του ιουδαϊκού Μονοθεϊσμού, του Χριστιανισμού και του Μωαμεθανισμού.

8. Ο ιουδαϊκός Μονοθεϊσμός προάγει απλώς την ιδέα ενός ιδιόρρυθμου Θεού που μισεί και εχθρεύεται όλα τα πέραν του «ευσεβούς λαού Ισραήλ» Έθνη. Οι Χριστιανισμός και Μωαμεθανισμός είναι όχι απλώς δεδηλωμένοι εχθροί των Εθνών αλλά και οι φυσικοί εξολοθρευτές τους.

9. Η μοναδική πραγματική και εφάπαξ παγκοσμιοποίηση έγινε με τον εκχριστιανισμό και τον εξισλαμισμό των Εθνών της γης. Δύο λέξεις εξίσου αποτρόπαιες, δύο λέξεις που κατ’ ουσίαν περιγράφουν το ίδιο ακριβώς έγκλημα. Η ανθρωπότητα είναι μία μόνο και συνεπώς δεν μπορεί να υπάρξει άλλη παγκοσμιοποίηση. Το μόνο που μπορεί να υπάρξει είναι απλώς μία τακτοποίηση κάποιων διαδικαστικών εκκρεμοτήτων μέσα στην αρχική και εφάπαξ παγκοσμιοποίηση. Όποιος προσπαθεί σήμερα να μετατρέψει έναν ίσως δικαιολογημένο προβληματισμό απέναντι σε μία τέτοια τακτοποίηση σε επιχείρηση νομιμοποίησης ακραίων εκδοχών απομονωτισμού και μεσαιωνισμού είναι χυδαίος απατεώνας.

10. Με γενοκτονίες (δηλαδή κατασφαγές των στοχευόμενων ανθρώπων) και εθνοκτονίες (δηλαδή καταστροφές μόνο της Παράδοσής τους, δηλαδή της ιδιαίτερης αξιακής και πολιτισμικής βάσης τους) οι δύο επεκτατικές Θρησκείες ουσιαστικά κατέστρεψαν όλον τον έως τότε ανθρώπινο πολιτισμό και τον αντικατέστησαν με έναν εντελώς νέο δικό τους.

11. Η Παράδοση και το Έθνος προϋποθέτουν ανεπτυγμένη και υγιή Εθνόσφαιρα. Δεν υπάρχει χριστιανική ή μωαμεθανική, ή παγκόσμια Παράδοση, όπως δεν υπάρχει και χριστιανικό ή μωαμεθανικό, ή παγκόσμιο Έθνος.

12. Με τους αιώνες, τα υπόδουλα Έθνη καταδικάστηκαν να ζουν σε μία αντεστραμμένη πραγματικότητα και να θεωρούν δικούς τους τούς χειρότερούς τους εχθρούς.

13. Σημαντικοί πολιτισμικοί όροι όπως λ.χ. «πατρίδα», επί πολλούς αιώνες χάθηκαν εντελώς ή απέκτησαν μία εντελώς διαφορετική σημασία, όπως λ.χ η λέξη «ελευθερία» που έως την Γαλλική Επανάσταση σήμαινε απλώς το να μην είναι κανείς δούλος ή δουλοπάροικος.

14. Παρά την τραγικότητα, την βιασύνη και την αντιφατικότητά της, η Γαλλική Επανάσταση επανέφερε στο ιστορικό προσκήνιο, έστω και στρεβλά, τις έννοιες «πατρίδα», «έθνος», «ελευθερία» και «δημοκρατία» σηματοδοτώντας κατ’ ουσίαν το τέλος της μεσαιωνικής Θεοκρατίας.

15. Στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες που «στοιχειώνονται» από μία εξαιρετική και ένδοξη προχριστιανική Εθνική Παράδοση, η νάρκωση των ανθρώπων και η άμεση εξουδετέρωση όλων των μεμονωμένων μελών τους που τυχαία αφυπνίζονται, εξασφαλίζονται με αγωνιώδη διατήρηση και πριμοδότηση της ξεπερασμένης μεσαιωνικής Θεοκρατίας.

16. Στην Ελλάδα, οι θεοκρατικές, ανορθολογικές και συντηρητικές δυνάμεις προβάλλουν ασταμάτητα την ψευδή ταυτότητα «Χριστιανός» (και μάλιστα υποχρεωτικά… Ορθόδοξος !) ίσον Έλληνας. Ο αδαής νεοέλληνας υποχρεώνεται να αναγνωρίσει τον εαυτό του μέσα από εκείνο ακριβώς που του ακυρώνει την ύπαρξη.

17. Στην Ελλάδα, οι θεοκράτες χρησιμοποιούν το Κράτος για να διαιωνίσουν την παράνομη και αντικείμενη στην Δημοκρατία εξουσία τους, την οποία με θράσος παρουσιάζουν σαν τάχα... «θεσμό». Το μεγαλύτερο τμήμα του κρατικού έργου δεν είναι για να εξυπηρετήσει το Κράτος τον εαυτό του και επίσης να εξασφαλίσει την ευημερία των πολιτών του, αλλά για να εξασφαλίσει την ασυδοσία των θεοκρατών.

18. Ας ανοίξουμε μία παρένθεση για να μιλήσουμε λίγο περί Θεσμών. Ως τέτοιοι ορίζονται οι θεμελιώδεις και οργανικοί / καταστατικοί νόμοι του Κράτους, άρα αυτοί είναι πολιτειακοί, αφορούν δηλαδή το σύνολο των πολιτών, όπως λ.χ. η Δικαιοσύνη, το νομοθετικό σώμα, η εθνική άμυνα, κ.ο.κ. Δεν υπάρχει πολιτειακός «Θεσμός» που αφορά μερίδα μόνο των πολιτών και όχι το σύνολό τους, λ.χ. η Κεντρική Επιτροπή ή ο Πρόεδρος ενός πολιτικού κόμματος δεν είναι πολιτειακός, αλλά εσωκομματικός μόνον θεσμός και φυσικά δεν δικαιούται να απαιτεί σεβασμό από πολίτες που δεν ανήκουν στο συγκεκριμένο κόμμα. Το ίδιο και η τάδε ή δείνα χριστιανική Εκκλησία δεν είναι πολιτειακός, αλλά εσω-χριστιανικός μόνον θεσμός και φυσικά δεν δικαιούται να απαιτεί σεβασμό από πολίτες που δεν ασπάζονται την συγκεκριμένη μονοθεϊστική Θρησκεία.

19. Η Εκκλησία δεν αποτελεί «θεσμό» μέσα σε μία σύγχρονη δημοκρατική κοινωνία, αλλά απλώς έναν φορέα συσπείρωσης, εκπροσώπησης και διαχείρισης όσων ενήλικων μόνον ανθρώπων οικειοθελώς ασπάζονται τα δόγματα και τους κανόνες της και δέχονται να αποτελούν το «ποίμνιό» της.

20. Η Εκκλησία δεν αντιπροσωπεύει τίποτε και κανέναν άλλον πέραν του «ποιμνίου» της και του εαυτού της. Επί αιώνες, η μοναδική πραγματική σχέση της με το Ελληνικό Έθνος υπήρξε μία σχέση ξένου κατακτητή προς υπόδουλο πληθυσμό. Τους τελευταίους 2 περίπου αιώνες, λόγω της ίδρυσης του Νεοελληνικού Κράτους, αυτή η σχέση έχει απλώς «βελτιωθεί» σε κλασική σχέση παράσιτου προς άκοντα ξενιστή.

21. Στην Ελλάδα, οι θεοκράτες (που αντίθετα από το Νεοελληνικό Κράτος δεν έχουν ιδρυθεί προσφάτως ή επανιδρυθεί, αλλά υπάρχουν και δρουν αδιαλείπτως από την ύστερη αρχαιότητα) κατέχουν παρανόμως ένα τεράστιο τμήμα του δημόσιου πλούτου το οποίο αποτελεί προϊόν ληστειών των περιουσιών του προχριστιανικού Ελληνισμού και προϊόν τακτικής συνεργασίας με τους κατά καιρούς ξένους κατακτητές αυτού του τόπου, άρα πρέπει να δημευθεί.

22. Κάθε τι που βοηθάει στον απεγκλωβισμό των ζωντανών αλλά ναρκωμένων Εθνών από τις δύο επεκτατικές Θρησκείες που ακυρώνουν την αφύπνιση και την αυτοσυνείδησή τους, είναι βήμα θετικό όσο κι αν φαίνεται επώδυνο στους αδαείς ή τους ανυποψίαστους.

23. Αυτό που ονομάζουμε «δημιουργική σκέψη» δεν έχει να κάνει μόνο με την παραγωγή νέων ιδεών, αλλά και με την καταστροφή παλαιών και ξεπερασμένων. Ο μόνος τρόπος για να κριθεί σωστά, δηλαδή αντικειμενικά, ένα σύστημα αντιλήψεων ή ιδεών, επί του προκειμένου μία Θρησκεία, είναι να απαντηθούν πρωτίστως τα ερωτήματα πώς προέκυψε αυτή η Θρησκεία και εάν εξακολουθούν ή όχι να υπάρχουν οι λόγοι της ύπαρξής της.

24. Η απόλυτη εκκοσμίκευση των σύγχρονων Εθνοκρατών είναι το πιο ήπιο και ασφαλές βήμα προς την αναπόφευκτη εξαφάνιση των θεοκρατών. Πριν από 3 περίπου δεκαετίες ο Γιώργος Μανιάτης είχε γράψει στο θρυλικό πια κείμενό του «Περί Οργανώσεως»: «το κράτος στην Ελλάδα έχει χαρακτήρα ρωμαιοτουρκοχριστιανικό και πρέπει με το καλό ή με το κακό να ανατραπεί. Με το καλό, με την βοήθεια δηλαδή της κυβέρνησης, είναι απείρως προτιμότερο». 3 περίπου δεκαετίες μετά, οι Νεοέλληνες έχουν καταντήσει να θεωρούν... ριζοσπαστικό αίτημα την αυτονόητη ανάγκη των καιρών για πλήρη διαχωρισμό Κράτους και Εκκλησίας.

25. Η πολιτική βούληση δεν μεταβάλλεται ποσοτικά ή ποιοτικά ανάλογα με σφυγμομετρήσεις, δημοκοπήσεις και τυραννίες αδαών ή αποβλακωμένων εφήμερων «πλειοψηφιών». Στην αντίθετη περίπτωση έχουμε εκείνο ακριβώς που ο αείμνηστος Ευάγγελος Λεμπέσης είχε περιγράψει με τον όρο «βλακοκρατία».

26. Για το ότι η βυζαντινή θεοκρατία απολάμβανε έως τώρα ένα σκανδαλώδες απυρόβλητο, ευθύνονται ΟΛΕΣ οι πολιτικές κυβερνήσεις του Νεοελληνικού Κράτους από την ίδρυσή του έως και σήμερα, όπως άλλωστε ευθύνονται και για την ευρύτατη διαστρωμάτωση της διαφθοράς, για την πονηρά οργανωμένη ανοργανωσιά, τον λειτουργικό αναλφαβητισμό και την εμφανέστατη πολιτιστική καθυστέρηση. Πίσω από όλα αυτά υπάρχει το αίτιο «Θεοκρατία».

Θα κλείσω αυτή την παράθεση θέσεων με την επισήμανση ότι ποτέ και κανένας τύραννος δεν θα μας δώσει μία έγκυρη εικόνα της τυραννίας του. Για αυτό οφείλει κανείς να απευθύνεται στα θύματά του και μάλιστα μόνο στα μη εθελόδουλα από αυτά. Το ίδιο και κανείς παγκοσμιοποιητής και ομογενοποιητής των ανθρώπων δεν θα μας πει τι είναι καλό ή κακό για τους ανθρώπινους πληθυσμούς που τώρα εξουσιάζει.

Ζούμε σε καιρούς που όλοι οι ανυπόστατοι ισχυρισμοί και όλες οι απάτες οφείλουν να έχουν ημερομηνία λήξης. Άρα είναι καιροί καλοί. Εξαιρετικά καλοί.

Πριν από 26 ολόκληρους αιώνες, ο Ηράκλειτος είχε καταδείξει ότι το σήμερα, το κάθε σήμερα, διαφέρει από το χθες, από το κάθε χθες, ωστόσο τρισεκατομμύρια άνθρωποι μειωμένης συνειδητότητας έχουν έκτοτε αποδειχθεί όλως ανίκανοι να συμφιλιωθούν με μία τέτοια ιδέα. Είτε τους αρέσει όμως είτε όχι, τα νερά των ποταμών κυλούν και ανανεώνονται συνεχώς και αποδεδειγμένα κανείς δεν μπορεί να διαβεί δύο φορές το ίδιο ποτάμι. Τόσο στο Σύμπαν όσο και στην Ιστορία, νέα πράγματα έρχονται διαρκώς, ενώ άλλα πεθαίνουν και άλλα μεταμορφώνονται.

Καμμία ακινητοποιημένη, πετρωμένη ιδεοληψία δεν έχει δικαίωμα να μαλώνει εμάς που προσυπογράφουμε τους λόγους του Εφέσιου φιλόσοφου, επειδή αρνούμαστε προς εξυπηρέτησή της να τραβήξουμε «χειρόφρενο» μέσα σε αυτή την συνεχή ροή. Ιδίως δεν έχουν δικαίωμα εκείνοι οι ακινητοποιημένοι που θρασύτατα τολμούν να προβάλλουν τις δικές τους ιδιότητες επάνω σε εμάς, καθυβρίζοντάς μας ως... «αρχαιόπληκτους», αγνοώντας βέβαια ότι για εμάς το παρελθόν στο οποίο αναφερόμαστε δεν είναι κάτι που θέλουμε να επαναλάβουμε φωτογραφικά, αλλά κάτι που καλούμαστε να το επεκτείνουμε δυναμικά στο μέλλον, υπερβαίνοντάς το.

Σας ευχαριστώ.

(Oμιλία του Βλάση Ρασσιά στην ημερίδα με θέμα «Εκκλησία και Κράτος. Θα αντέξει η παραδοσιακή συμπόρευσή τους στο νέο περιβάλλον της παγκοσμιοποίησης;», Αίθουσα Λόγου και Τέχνης, Αθήνα, 29.3.2005)

Πηγή: http://www.rassias.gr/1038.html

Παρασκευή 1 Φεβρουαρίου 2008

Κορνήλιος Καστοριάδης: ΓΙΑ ΤΟ «ΠΟΛΙΤΙΚΟ»

(απόσπασμα από ομιλία του Κορνήλιου Καστοριάδη στην Ελλάδα το 1989)

Ο ισχυρότερος στρατός του κόσμου δεν θα σας προστατεύσει εάν δεν σας είναι πιστός, και εάν το έσχατο θεμέλιο της πίστης του δεν είναι η φαντασιακή του πεποίθηση για την επίσης φαντασιακή σας νομιμότητα και ισχύ. Συνεπώς θα υπάρχει πάντα ρητή εξουσία μέσα σε μια κοινωνία, εκτός εάν αυτή η κοινωνία κατορθώσει να μετατρέψει τα άτομα σε αυτόματα που έχουν τελείως εσωτερικεύσει την θεσμισμένη τάξη και να κατασκευάσει μια χρονικότητα η οποία εκ των προτέρων επικαλύπτει ο,τιδήποτε μπορεί να συμβεί στο μελλον, πράγματα αδύνατα.

Αυτή η διάσταση της θέσμισης της κοινωνίας που αφορά την ρητή εξουσία δηλαδή την ύπαρξη αρχών που μπορούν να εκφέρουν κυρώσιμες επιταγές, αυτή η διάσταση είναι η διάσταση του Πολιτικού (όχι του πολιτικού ανδρός, αλλά του Πολιτικού στοιχείου, όπως λέμε το Πολιτικό, το Κοινωνικό, το Οικονομικό, το Φιλοσοφικό, το Οντολογικό κλπ.). Αυτές οι αρχές μπορεί να είναι ολόκληρη η φυλή, μπορεί να είναι οι γέροντες, μπορεί να είναι οι πολεμιστές, μπορεί να είναι ένας αρχηγός, μπορεί να είναι ο δήμος, μπορεί να είναι ένας γραφειοκρατικός μηχανισμός, μπορεί να είναι ένας δημαγωγός, μπορεί να είναι ο,τιδήποτε άλλο. Αυτό που είναι οντολογικά ουσιαστικό χαρακτηριστικό της κοινωνίας όπως την ξέρουμε, είναι η εξουσία μ' αυτήν την έννοια. Αυτή η εξουσία δεν είναι κράτος. Κράτος σημαίνει κάτι τελείως διαφορετικό. Ο δήμος των Αθηναίων δεν ήταν κράτος. Κράτος υπάρχει εκεί που υπάρχει κρατικός μηχανισμός χωριστός από την κοινωνία και στην πράξη ανεξέλεγκτος, όπως τον βλέπουμε σήμερα ακόμα και στις λεγόμενες «δημοκρατικές» χώρες, δηλαδή στις χώρες όπου ισχύει ένα καθεστώς φιλελεύθερης ολιγαρχίας.

Τελευταία δημιουργείται σύγχυση με την διόγκωση του όρου «Πολιτικό», κυρίως στην Γαλλία μα και αλλού. Το Πολιτικό πρέπει να το κρατήσουμε για αυτό που ονόμασα διάσταση της πολιτικής εξουσίας και που υπάρχει σ' όλες τις κοινωνίες. Υπάρχει και μια ακόμα σύγχυση επάνω στην οποία πρέπει να επιμείνουμε. Πολλές φορές στο εξωτερικό ακούει κανείς ανθρώπους και συγγραφείς σοβαρούς να λένε: οι Έλληνες ανακάλυψαν το Πολιτικό. Μπορούμε να πιστώσουμε τους Έλληνες, φυσικά εννοώ τους Αρχαίους, με πολλά πράγματα και ιδίως με άλλα πράγματα από αυτά που συνήθως τους πιστώνουμε, αλλά ασφαλώς όχι με την ανακάλυψη ή την δημιουργία της θέσμισης της κοινωνίας ή καν της ρητής εξουσίας. Οι Έλληνες δεν ανακάλυψαν το Πολιτικό με την έννοια της διαστάσεως μίας ρητής εξουσίας, που είναι πανταχού παρούσα στη θέσμιση κάθε κοινωνίας. Αυτό που ανακάλυψαν, ή μάλλον δημιούργησαν, είναι κάτι τελείως άλλο, είναι η Πολιτική.

Πολλές φορές γίνεται συζήτηση (υπάρχει περίπου ανάλογη περίπτωση για την Φιλοσοφία) εάν υπήρχε Πολιτική πριν από τους Έλληνες. Αυτή η συζήτηση είναι μάταιη, οι όροι είναι ασαφείς, και οι σκέψεις συγκεχυμένες. Πριν από τους Έλληνες, όπως και μετά από τους Έλληνες, υπήρχαν εξουσίες, υπήρχαν δολοπλοκίες, υπήρχαν συνωμοσίες, υπήρχαν δολοφονίες, υπήρχαν και σκάνδαλα, υπήρχε ένας καταπληκτικός τρόπος διαχείρισης της εξουσίας ή ακόμα και βελτίωσής της, λ.χ. στην Κίνα. Όλοι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί άνθρωποι φαίνονται αφελείς σε σχέση με την πολιτική τέχνη των ευνούχων των Κινέζων αυτοκρατόρων. Αλλά σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει Πολιτική, διότι δεν υπάρχει αμφισβήτηση της θεσμισμένης εξουσίας και γενικότερα της θέσμισης της εξουσίας. Βέβαια συναντάμε στην Ιστορία φορές όπου υπάρχουν αλλαγές ρητές και αποφασισμένες ορισμένων θεσμών και μερικές φορές μάλιστα ριζικές αναθεσμίσεις, λ.χ. του «Μωυσή» ή του Μωάμεθ. Αλλά σ' αυτές τις περιπτώσεις ο νομοθέτης επικαλείται μια θεσμιστική εξουσία που είναι θείω δικαίω. Είτε ως προφήτης, είτε ως θείω δικαίω βασιλεύς, επικαλείται ή παρουσιάζει «ιερά βιβλία». Όμως αν οι Έλληνες μπόρεσαν να δημιουργήσουν την Πολιτική, την Δημοκρατία, την Φιλοσοφία, είναι επίσης επειδή δεν είχαν «ιερά βιβλία», δεν είχαν αποκαλυμμένη αλήθεια και δεν είχαν προφήτες. Είχαν ποιητές, είχαν φιλοσόφους, είχαν νομοθέτες και είχαν πολίτες. Δεν υπήρχε κανένας που να έλεγε: εδώ σταματάει η έρευνα διότι αυτά λέει το τάδε εδάφιο του «Δευτερονομίου» ή των εδαφίων αυτών μπορείτε να κάνετε ερμηνεία, αλλά πάντως όχι ανασκευή. Δεν είναι έτσι;

Η Πολιτική, όπως δημιουργήθηκε από τους Έλληνες, ήταν η θέση υπό αμφισβήτηση, υπό ρητή αμφισβήτηση, της θεσμισμένης κοινωνίας. Αυτό προϋποθέτει -και αυτό ελέχθη ρητά ήδη τον 5ο αιώνα- ότι τεράστια τμήματα αυτής της θέσμισης της κοινωνίας δεν έχουν τίποτε το «ιερό», ούτε το «φυσικό», αλλά ανήκουν ακριβώς σ' αυτό που οι Έλληνες έλεγαν, με τη βαθύτερη και πλατύτερη σημασία του όρου, «Νόμος». Δεν θα προσπαθήσω να ερμηνεύσω την καταπληκτική αυτή λέξη, αλλά στους Έλληνες είναι καθοριστική η αντίθεση ανάμεσα στον Νόμο και την Φύση. Οι Έλληνες έχουν τον Νόμο τους, οι Πέρσες έχουν άλλο Νόμο, «τέτοιος είναι ο Νόμος των Αιγυπτίων» λέει ο Ηρόδοτος. Ο Νόμος είναι αυτό που κάθε κοινωνία δημιουργεί για να ρυθμίσει την ύπαρξή της και την συνολική συνύπαρξη των ανθρώπων. Και χρειαζόταν αυτή φυσικά η φαντασιακή σημασία η οποία τυγχάνει να είναι αληθινή δηλαδή ότι όλοι οι θεσμοί είναι ανθρώπινα δημιουργήματα και όχι απόρροια «φυσικών νόμων» ή «θείων επιταγών», για να μπορέσει να αρχίσει αυτή η καταπληκτική πολιτική και φιλοσοφική δημιουργία που άρχισε στην Αρχαία Ελλάδα.

Η δημοκρατική κίνηση, το δημοκρατικό κίνημα στην Αρχαία Ελλάδα δεν προσβάλλει μόνον την ρητή εξουσία προσπαθώντας να την αναθεσμίσει, αλλά προσπαθεί να αναθεσμίσει πολύ πλατύτερους τομείς της κοινωνίας, και αυτό συμβαίνει κατ' εξοχήν στην Αθήνα. Φυσικά αυτό το δημοκρατικό κίνημα δεν επιτυγχάνει παντού. Τουλάχιστον στις μισές αρχαίες πόλεις αποτυγχάνει, ή δεν κατορθώνει καν να ξεκινήσει. Αυτό όμως δεν εμποδίζει την ανάδυσή του να ασκεί μια βαθιά επιρροή σε όλες τις πόλεις, ακόμη και σ' αυτές που δεν έγιναν ποτέ δημοκρατικές, έστω και μόνον διότι τα ολιγαρχικά ή τα τυραννικά καθεστώτα είναι υποχρεωμένα απέναντι στο δημοκρατικό κίνημα να εμφανισθούν σαν αυτό που είναι και να ονομασθούν ολιγαρχικά ή τυραννικά. Το κίνημα αυτό αφορά την συνολική αναθέσμιση της κοινωνίας και συμπεριλαμβάνει την δημιουργία της Φιλοσοφίας, η οποία (και για αυτό ακριβώς μπορούμε να πούμε ότι γεννιέται στην Ελλάδα) δεν είναι πλέον ούτε σχολιασμός, ούτε ερμηνεία παραδοσιακών κειμένων, ιερών κειμένων, αλλά είναι ipso facto επερώτηση της σημαντικότερης διάστασης της θέσμισης της κοινωνίας, δηλαδή των παραστάσεων και των κανόνων κατά τους οποίους ζει η φυλή και ακόμα και της ίδιας της έννοιας της Αλήθειας.

Φυσικά μία αλήθεια κοινωνική και κοινωνικά θεσμισμένη υπάρχει παντού και πάντοτε, αλλιώς δεν θα μπορούσε να υπάρξει κοινωνία. Σε κάθε κοινωνία πρέπει να υπάρχει η ιδέα ότι αν κάποιος λέει ότι είδε ένα λιοντάρι στο τάδε σημείο της σαβάνας ενώ δεν υπήρχε λιοντάρι, αυτός ψεύδεται. Αλλά αυτού τού είδους την αλήθεια είναι σωστότερο να την ονομάσουμε απλώς ορθότητα, ξαναπαίρνοντας μια διάκριση του Γερμανού φιλοσόφου Λάσκ. Αυτό που οι Έλληνες δημιούργησαν πέρα απ' αυτή την κοινωνική ορθότητα, δηλαδή την συμφωνία με τους κοινωνικούς κανόνες που καθορίζουν ότι κάτι λέγεται σωστά και ανταποκρίνεται σ' αυτό που η κοινωνία έχει ορίσει κάθε φορά ως πραγματικότητα, είναι η Αλήθεια ως ατελείωτη κίνηση της σκέψης, η οποία διαρκώς θέτει υπό δοκιμασία τα όριά της και επιστρέφει επάνω στον εαυτό της, αυτό που ονομάζω ανακλαστικότητα ή αναστοχασμό. Έτσι δημιουργούν την Φιλοσοφία ως Δημοκρατική Φιλοσοφία. Η Φιλοσοφία στην Αρχαία Ελλάδα δεν είναι υπόθεση των ραβίνων, των ιερομονάχων, των θεολόγων, των αυλικών ή των ερημιτών, αλλά των πολιτών, που θέλουν να συζητήσουν μέσα σ' έναν δημόσιο χώρο που δημιουργείται απ' αυτό το ίδιο το κίνημα.

Η ελληνική Πολιτική, όπως και η Πολιτική κατά τον Ορθόν Λόγον μπορούν συνεπώς να ορισθούν ως η ρητή συλλογική δραστηριότητα που θέλει τον εαυτό της διαυγασμένο, δηλ. ανακλαστικό, στοχαστικό και βουλευτικό, και που έχει ως αντικείμενο την θέσμιση της κοινωνίας ως τέτοιας. Συνεπώς, αντιστοιχεί με την εμφάνιση στο φως της ημέρας, βέβαια μόνον μερική, αυτοπροσώπως τού θεσμίζοντος φαντασιακού. Αυτή η εμφάνιση στο φως της ημέρας του θεσμίζοντος φαντασιακού απεικονίζεται δραματικά, αν όχι αποκλειστικά, στις στιγμές που ονομάζουμε επανάσταση. Η πολιτική δημιουργείται όταν η θεσμισμένη κοινωνία τίθεται υπό αμφισβήτηση ως τέτοια και σε διάφορες όψεις και διαστάσεις της. Αυτό συνεπάγεται αμέσως ότι η αλληλεγγύη των διαφόρων όψεων και διαστάσεων της κοινωνίας γίνεται εμφανής και ταυτοχρόνως ότι μια άλλη σχέση δημιουργείται ανάμεσα στο θεσμίζον και στο θεσμιζόμενο. Αρκεί να σκεφθεί κανείς την διαφορά ανάμεσα στη ρήτρα με την οποία αρχίζουν τόσα εδάφια της Παλαιάς Διαθήκης: «και είπεν ο Θεός», και στη ρήτρα με την οποία αρχίζουν οι αθηναϊκοί νόμοι: «έδοξεν τη Βουλή και τω Δήμω». Ο Νόμος είναι η δόξα μας και ξέρουμε ότι είναι η δόξα μας. Συνεπώς, όχι μόνο τον εκάναμε, αλλά εάν σκεφθούμε εύλογα, στοχαστικά και βουλευτικά ότι πρέπει να τον αλλάξουμε, μπορούμε να τον αλλάξουμε, δεν είμαστε αποξενωμένοι απ' την ίδια μας την δημιουργία.

Η δημιουργία από τους Έλληνες της Πολιτικής και της Φιλοσοφίας είναι η πρώτη ιστορική ανάδυση του προτάγματος της ατομικής και συλλογικής αυτονομίας. Εάν θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι πρέπει να κάνουμε οι ίδιοι τους νόμους μας. Οι ίδιοι σημαίνει οι ίδιοι. Δεν σημαίνει μέσω βουλευτών. Εάν θέλουμε να είμαστε ελεύθεροι, κανένας δεν μπορεί να τολμήσει να μας πει τι πρέπει να κάνουμε και τι να σκεπτόμαστε. Αλλά ελεύθεροι ως πού και κατά ποιόν τρόπο; Αυτό είναι το ερώτημα της πραγματικής Πολιτικής, το οποίο σήμερα συσκοτίζεται μέσα στο όλο καρναβάλι της εποχής, από τις ψευτοφιλοσοφικές συζητήσεις για το πολιτικό ή για τα ανθρώπινα δικαιώματα ή για το φυσικό δίκαιο.